3 juni 2025 · 6 min lezen
Een kat die jarenlang perfect zindelijk is geweest en op hogere leeftijd ineens ongelukjes begint te maken — dat is verwarrend en soms frustrerend. Maar dit gedrag is bijna nooit opzettelijk. De kans is groot dat er iets speelt waar de kat zelf ook niets aan kan doen.
Medische oorzaken
Dit is de eerste categorie om te onderzoeken. Oudere katten zijn gevoeliger voor:
- Nierziekte: Vergroot de urineproductie, waardoor de kat vaker en dringender moet plassen dan hij kan ophouden.
- Diabetes: Verhoogde dorst en urineproductie.
- Urineweginfectie of blaasproblemen: Pijnlijk plassen, frequent proberen, kleine hoeveelheden.
- Darmklachten of constipatie: Leiden tot defecatie buiten de bak.
- Cognitieve achteruitgang (kattendementia): De kat vergeet waar de bak staat of raakt gedesoriënteerd.
Bij plotselinge onzindelijkheid bij een oudere kat: ga naar de dierenarts. Bloedonderzoek en urineonderzoek geven snel duidelijkheid.
Fysieke oorzaken: de bak zelf
Artrose — bij meer dan 90% van katten boven de 10 jaar aanwezig — maakt het pijnlijk om de hoge wand van een standaard kattenbak over te stappen. De kat probeert het, het doet pijn, en de volgende keer kiest hij de vloer. Een bak met lage instap (maximaal 5 cm aan de voorkant) lost dit direct op.
Omgevingsveranderingen
Seniore katten reageren gevoeliger op veranderingen in hun omgeving dan jongere katten. Een verhuizing, een nieuw huisdier, verbouwing of een gewijzigde dagelijkse routine kan stress veroorzaken die zich uit in onzindelijkheid. Stabiliteit helpt.
Wanneer het structureel aanhoudt
Als medische oorzaken zijn uitgesloten en de aanpassingen geen effect hebben, kan een kattenbehaviorist helpen om de situatie in kaart te brengen. Soms is de oorzaak een combinatie van factoren die alleen met professionele blik zichtbaar wordt.